Jan Karol Sembrzycki

Działacz narodowy i oświatowy, redaktor, wydawca, folklorysta, historyk regionalny
10.01.1856 08.03.1919 Olecko

Biografia

Jan Karol Sembrzycki urodził się 10 stycznia 1856 roku w Olecku. Pochodził z rodziny nauczycielskiej; jego ojciec był nauczycielem i zbieraczem mazurskiego folkloru. Językiem domowym był niemiecki, co wpłynęło na jego wychowanie. Uczęszczał do szkoły w Olecku, a następnie do gimnazjum w Ełku, skąd został usunięty na rok przed maturą za łamanie regulaminu. Po służbie wojskowej przyuczał się do zawodu aptekarza. W 1880 roku został pomocnikiem aptekarskim w Kłajpedzie, gdzie ożenił się z Karoliną Szliczkus.

W Kłajpedzie obudziło się w nim poczucie polskości, co opisał w liście do Wojciecha Kętrzyńskiego, tłumacząc, że nawrócił się na polskość po rozmowach z Jadwigą Chmielewską, która opowiedziała mu o krzywdach ludu mazurskiego. Sembrzycki postanowił działać na rzecz utrzymania języka polskiego na Mazurach, domagając się równouprawnienia z językiem niemieckim. Od 1883 roku wydawał tygodnik „Mazur”, a następnie „Mazura Wschodnio-Pruskiego”. Z powodu kłopotów finansowych i braku wsparcia z Wielkopolski, zaprzestał polskiej agitacji i w latach 90. XIX wieku stał się lojalnym obywatelem niemieckim, zmieniając nawet nazwisko na Sembritzki.

W Kłajpedzie, gdzie osiadł w 1894 roku, poświęcił się badaniom naukowym nad historią i folklorem Mazur oraz Litwy Pruskiej. Opublikował około 150 prac, w tym monografie i artykuły w czasopismach polskich i niemieckich. Był członkiem towarzystw naukowych, a swój księgozbiór przekazał testamentem bibliotece miejskiej w Kłajpedzie. Zmarł 8 marca 1919 roku w Kłajpedzie.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Wydawał tygodnik „Mazur” (1883-1884), pierwsze polskie czasopismo dla Mazurów.
Założył pierwszą bibliotekę ludową na Mazurach w Olecku (1883).
Opublikował liczne prace naukowe z historii i folkloru, w tym „Krótki przegląd literatury ewangelicko-polskiej Mazurów i Szlązaków” (1888).
Przyczynił się do debiutu poety ludowego Michała Kajki na łamach „Mazura”.

Ciekawostki

Zmieniał wyznanie trzykrotnie: z protestantyzmu na katolicyzm i z powrotem.
Po 1899 roku powrócił do niemieckiej formy nazwiska „Sembritzki”.
Jego ojciec, Karol Sembrzycki, był autorem wierszy publikowanych w „Kalendarzu Królewsko-Pruskim”.

Udostępnij